Mag de politie een voordeur openbreken om iemand aan te houden met het oog op uitwijzing? Een federaal wetsontwerp wil dat onder voorwaarden mogelijk maken. Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) verdedigt de maatregel als een manier om gedwongen terugkeer uit te voeren bij mensen die een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Tegenstanders vrezen dat de ingreep ook huisgenoten en gastgezinnen zal raken.
Wat is een woonstbetreding?
Een woonstbetreding houdt in dat de politie een woning binnengaat zonder toestemming van de bewoner. Volgens het wetsontwerp zou dat kunnen om een specifieke persoon aan te houden met het oog op gedwongen terugkeer. Als dat nodig is om binnen te raken, zou de politie ook een slot kunnen openbreken. De voorgestelde regeling voorziet dat een woonstbetreding tussen 5 en 21 uur kan plaatsvinden.
De Dienst Vreemdelingenzaken zou vooraf toestemming moeten vragen aan een onderzoeksrechter. Die moet onder meer beoordelen of de ingreep in verhouding staat tot het doel. De beslissing gaat dus over een concrete woning en een concrete aanhouding. Dat is van belang omdat een woning ook de thuis kan zijn van mensen die zelf buiten de terugkeerprocedure vallen.
Voor wie is de maatregel bedoeld?
Volgens Van Bossuyt is de doelgroep beperkt tot mensen zonder wettig verblijf die een uitvoerbaar bevel hebben gekregen om België te verlaten, weigeren mee te werken aan hun terugkeer en een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid. De minister noemt onder meer veroordeelde zedendelinquenten en mensen die betrokken zijn bij drugscriminaliteit als voorbeelden van dossiers waarvoor ze de bevoegdheid wil kunnen inzetten.
De regering wil daarmee een praktisch probleem bij gedwongen terugkeer aanpakken. Een uitvoerbaar vertrekbevel kan pas tot een gedwongen uitwijzing leiden als de autoriteiten de persoon in kwestie kunnen bereiken. Het wetsontwerp creëert een procedure voor gevallen waarin de politie daarvoor een woning moet betreden.
Waarom ligt het voorstel zo gevoelig?
Een politie-ingreep aan huis raakt aan de onschendbaarheid van de woning en het recht op privacy en gezinsleven. Dat speelt ook wanneer iemand bij familie, vrienden of een gastgezin verblijft. Als de politie daar binnengaat, kunnen andere bewoners, onder wie kinderen, met de ingreep worden geconfronteerd. Amnesty International vindt dat de voorgestelde waarborgen onvoldoende bescherming bieden en riep de Kamer op het ontwerp te verwerpen.
Het verzet was ook op straat zichtbaar. Op woensdag 4 november vormden duizenden demonstranten een menselijke ketting rond het Brusselse Justitiepaleis. Ook in andere steden waren er acties. Onder de naam No ICE in Belgium verwijzen actievoerders naar de Amerikaanse immigratiedienst ICE. Met die vergelijking uiten ze hun vrees voor hardhandige aanhoudingen in woningen. De regering wijst op de afgebakende doelgroep en de voorafgaande toets door een onderzoeksrechter.
Waar staat het wetsontwerp?
De Kamercommissie Binnenlandse Zaken had de tekst al goedgekeurd. De stemming in de voltallige Kamer stond gepland voor donderdag 5 november. In het debat draait het onder meer om de vraag hoeveel ruimte de politie nodig heeft om een vertrekbevel uit te voeren en welke bescherming bewoners krijgen wanneer dat aan hun voordeur gebeurt.